آمن هوتپ چهارم از 1379 تا 1362 ق م بر مصر حكومت كرد. در زماني وارث تاخت و تاج شد كه مصر ثروتمند ترين و نيرومند ترين امپراتوري در جهان باستان بود. مصر در آن زمان بر فلسطين، سوريه و نوبه مسلط بود.

آمن هوتپ چهارم با تغيير دادن نامش ، جابجا كردن پايتخت و پرستش خدايي جديد از سنت مصري گسست. مصريان قرنها پيش از آمن هوتپ آيين چند خدايي داشتند و خدايان بسياري را مي پرستيدند كه آنها را به هيئتهاي انساني يا جانوري باز مي نمودند. مهمترين خدايان مصر دو خدابود: آمن، پادشاه خدايان و رع، خداي خورشيد. آمن محافظ تبس ، پايتخت، بود. رع خداي ويژه شهر مصري هليوپوليس بود.

آمن هوتپ پرستش فقط يك خدا به نام آتون را آغاز كرد كه صورت تازه اي از خداي خورشيد بود و هيئتي انساني يا جانوري نداشت. آتون را به صورت صفحه اي ترسيم مي كردند كه بازنمود نعمتها و قدرت  زندگي بخش خورشيد بود. آمن هوتپ براي تثبيت همين خداي جديد، كوشيد تا با برداشتن نام خداي آمن از پرستشگاها، همه آثار او را بزدايد.

آمن هوتپ، كه نام او به معناي ‹‹ آمن از او راضي ›› است، به سبب تعصب مذهبي اش نام خود را به آخن آتون به معناي ‹‹ بنده آتون ›› تغيير داد. آخناتون براي تاكيد بيشتر بر گسستن از سنت، پايتخت قديمي تبس را ترك كرد. پايتخت جديدي در عمارنه ساخت و آن را به آتون هديه داد.

اين فرعون به سبب اشتغال سابقش به امور ديني، به ارتش چندان توجه نكرد و حتي به اداره  امپراتوري توجه زيادي نداشت. تجارت به شدت سقوط كرد و مقامالت محلي شروع به جيب زدن مالياتهايي كردند كه به نام فرعون بود. سرزمين هاي فتح شده بر زد فرمانروايي مصر دست به شورش برداشتند. كاهنان مصري اصلاحات آخناتون را دوست نداشتند زيرا اين اصلاحات قدرت زيادي براي كاهنان نمي گذاشت. سر انجام كاهنان و ارتش بر ضد مذهب جديد شوريدند.

آخناتون حدود 1358 ق م در گذشت و داماد بسيار جوانش به نام توت آنخاتون به جاي او نشست. كاهنان او را مجبور ساختند نامش را به توت آخنامون كه با اين نام مشهور شد تغيير دهد . اين نام به اين معناست: ‹‹ شاهي كه نام او توت است، اعتقادش را به آمون نشان مي دهد ›› . همچنين مجبور شد پايتخت را در عمارنه ترك گويد. كاهنان كه بار ديگر قدرت را در دست داشتند، درصدد برآمدند همه آثار وجود آتون را بزدايند. نام خداي جديد از ساختمانها و پيشينه ها برداشته شد.

برداشت كلي از كتاب تاريخ تمدن و فرهنگ جهان